Vaak wordt gedacht dat Russische propaganda naar waarheidsvinding streeft of een alternatieve lezing van de werkelijkheid wil bieden. De waarheid is anders: het gaat om twijfel zaaien. Daarom produceert de propagandamachine elke dag nieuwe hypotheses rond actuele gebeurtenissen en fabriceert ze “feiten”. Het doel is dat mensen het geloof kwijtraken in echte feiten en uiteindelijk alles gaan wantrouwen. Wie niets of niemand meer vertrouwt, klampt zich immers sneller vast aan een sterke man die orde en stabiliteit belooft. U kent ze wel, zo iemand die de democratie wegvaagt ter meerdere eer en glorie van zichzelf en een groepje getrouwen dat er economisch garen bij spint.
Dezelfde methodieken waarvan de Russische propagandamachine zich bedient, zien we in toenemende mate terug in YouTube-filmpjes en discussies over de moord op Olof Palme. Ik zeg niet dat de trollen van Poetin zich op Palme hebben gestort, wel dat er met een verontrustend fanatisme aan ons beeld van de moord wordt gesleuteld. Het is maar een klein groepje, maar het tempo waarin ze werken ligt hoog. En de laatste tijd beginnen ze in discussiegroepen op Facebook en andere sociale media het debat over de moord te overheersen, ten koste van theorieën die in de werkelijkheid zijn verankerd.
Het volk is om de tuin geleid
Samenzweringstheorieën over de moord op Palme zijn niet nieuw. Die zijn er al sinds 28 februari 1986. Maar het clubje waarover het hier gaat, zit niet aan de toog van een café of in een morsig vergaderlokaaltje met een handvol gelijkgestemden maar bedient zich van moderne communicatiemiddelen, bereikt een stevig groeiend publiek en heeft invloed. Dat was vroeger toch anders.
Foto’s, getuigenverklaringen en geluidsbanden worden aan de lopende band nagevlooid op de kleinste, meest onbeduidende details. In alles wat vragen oproept of niet meteen zonneklaar is, zelfs al gaat om een seconde stilte op een geluidsopname of een streepje gereflecteerd licht, wordt een bewijs gezien voor een gigantisch complot waarbij het Zweedse volk doelbewust om de tuin is geleid.
Door wie? De overheid, de politie, de familie Palme, buitenlandse mogendheden en hun geheime diensten, de Bilderberggroep, vrijmetselaars, joodse bankiers, de mythische Illuminati: ach ja, eigenlijk door iedereen, zelfs al bestaan ze niet of hebben ze nauwelijks iets te vertellen.
De huidige machthebbers spelen volgens hen het spel mee, ook al waren velen van hen niet eens geboren in 1986. Als het klopt wat deze handelaren in Palme-mythen zeggen, kan het niet anders of iedere volksvertegenwoordiger in Zweden moet, vooraleer een publieke functie te mogen uitoefenen, een gelofte afleggen nooit de waarheid over de moord op Palme naar buiten te brengen.
Veel te rood om bloed te zijn? Foto: Bjorn Elgstrand / TT
Als hij tenminste vermoord werd. Steeds vaker wordt namelijk gesuggereerd dat de moord nooit heeft plaatsgevonden.
Palme leeft nog!
Vroeger werd iemand die beweerde dat het opgezet spel was, voor gek verklaard. Nu krijgen de oplichters die het volk van een theatermoord willen overtuigen, een bühne. Want waar zijn de autopsiefoto’s van Palme en waarom kleurt de bloedplas onnatuurlijk rood op een van de vele foto’s? Twee vragen waarop volkomen logische antwoorden zijn te geven, maar logisch nadenken wordt in deze kringen niet in overweging genomen. Stel je voor: je hersens gebruiken. Een mens wordt er moe van!
Liever dan dat, presenteren ze hypotheses gebaseerd op leugens, paranoia, verkeerde aannames en gebrek aan kritisch denkvermogen. Er wordt eindeloos aan cherrypicking gedaan, en het is ook geen enkel probleem als de hypothese van morgen in tegenstrijd is met die van vandaag of gisteren.
Ook dit selecte groepje onruststokers in Palmeland, onder wie we ook tenminste één zelfverklaarde holocaustontkenner vinden, heeft maar een doel: twijfel zaaien.
Het is ironisch dat mensen die steeds roepen dat de “waarheid” niet gezegd mag worden en dat ze monddood worden gemaakt, in werkelijkheid een groter platform hebben dan ooit en dat hun ideeën zich intussen steeds meer richting “mainstream” bewegen, al vinden ze “mainstream” in die kringen een vies begrip. Ook mensen die zich normaal niet met al te bizarre theorieën bezighouden, of de enkele Palme-YouTubers en -opiniemakers die de kerk meestal in het midden houden, voelen zich weleens geroepen om dit soort beweringen serieus te behandelen of te weerleggen.
Wie lang genoeg naar troebele luchtlagen kijkt, gaat er vanzelf rook in zien, en ja, er is geen rook zonder vuur.
Het is het mechanisme dat we kennen van Russische propaganda: datgene wat bewijsbaar klinkklare onzin is, beginnen almaar meer mensen stilaan te zien als een reële optie, puur omdat ze er dagelijks mee vergiftigd worden. Het zaad van het wantrouwen is gezaaid. De sterke man rolt zijn spierballen.