De Moord op Olof Palme

Tag Archief: Moordwapen

Is de moord op Palme nog op te lossen?

Een simpele, maar niet onbelangrijke vraag: kan de moord op Olof Palme nog worden opgelost? Het is immers al meer dan 33 jaar geleden dat de Zweedse premier het leven liet. Het antwoord: misschien, maar alles hangt af van één factor. Het moordwapen. Dat moet gevonden worden. Al het andere is intussen nutteloos.

Moord op Palme: de vluchtweg

De dader vluchtte via deze trappen. Foto: Marc Pennartz

Het is het duurste en langst aanslepende moordonderzoek van Zweden. Veel komt er niet naar buiten, maar in Stockholm is nog steeds een rechercheteam actief. Die checken de tips die er binnenkomen. Want tips zijn er altijd. Niet in de laatste plaats dankzij journalisten en hobbyisten die zich in de moord op Olof Palme hebben gespecialiseerd. De charismatische Zweedse politicus, die op 28 februari 1986 werd omgebracht toen hij na een bezoekje aan de bioscoop naar huis stapte, blijft tot de verbeelding spreken.

De dader was een demogorgon

Zweden heeft speciaal hiervoor de verjaring van moordzaken opgeheven. De dader kan dus nog altijd gestraft worden, mocht hij nog leven. Maar wat heb je nodig om het zover te krijgen? (meer…)

Palme-moordverdachte bezat de juiste munitie

Kranten suggereren wereldwijd dat Stieg Larsson de moord op Olof Palme vanuit zijn graf heeft opgelost, en dat de dader banden had met Zuid-Afrika en extreemrechts. Maar ondertussen duikt er een tot dusver onbekend element op dat opnieuw wijst richting Christer Andersson. De vroegere beursspeculant bleek precies dat type munitie te bezitten dat de moordenaar van Palme gebruikte.

Stieg Larsson, schrijver van de Millennium-thrillerreeks, vermoedde eind jaren tachtig dat de moord op Palme het werk was van Zuid-Afrika. De Zweedse auteur Jan Stocklassa borduurt voort op die oude theorie in het boek Stieg Larssons Erfenis dat najaar 2018 verscheen. Zoals ik in deze uitvoerige recensie uiteenzette, is noch het boek, noch de hypothese geloofwaardig. De media sprongen er wel op als gekken. Ongetwijfeld vanwege de Stieg Larsson-link. Die naam staat immers borg voor hoge oplagecijfers en werd door Stocklassa handig gebruikt c.q. misbruikt. En omdat de meeste journalisten van tegenwoordig de details rond de moord op de Zweedse premier nauwelijks kennen, slikken ze alles als zoete koek.

Rechercheur met 32 jaar ervaring

Krant van 3 maart 1986. De dader gebruikte een dergelijke revolver en munitie.

Vergeet Jan Stocklassa. Veel interessanter is wat politieman Lennart Gustafsson onlangs vertelde in een podcast van de Zweedse journalist Hasse Aro. Gustafsson is de enige rechercheur die 32 jaar lang onafgebroken aan het moordonderzoek werkte, tot onlangs aan zijn pensioen. Haast niemand kent het dossier zo goed als hij.

Voor hem is Christer Andersson de meest waarschijnlijke dader. Die mening deelt hij met de gerespecteerde profiler Ulf Åsgård en de Amerikaanse kenner van politieke moorden, James W. Clarke. Christer Andersson was een beursspeculant en wedstrijdschutter die in de jaren negentig in beeld kwam van de politie en sindsdien, grotendeels buiten het zicht van de media, als hoofdverdachte geldt. De man pleegde in 2008 zelfmoord. In mijn boek over de moord op Olof Palme ga ik uitgebreid in op Andersson.

Andersson wekte de belangstelling omdat hij een Smith & Wesson-revolver bezat van hetzelfde type als de moordenaar hanteerde. Na de moord werden alle legale exemplaren van dat type revolver in de regio Stockholm gecontroleerd. Behalve een: de .357 Magnum van Andersson. Toen de man daar, acht jaar de moord, over werd ondervraagd, beweerde hij de revolver illegaal te hebben verkocht aan een drugshandelaar. De politie vond die verklaring niet geloofwaardig. (meer…)

Ligt Olof Palme’s moordwapen in dit meer?

Meer VedasjönDe kans dat de moord op Olof Palme juridisch wordt opgelost, is nagenoeg nul. Toch zou de Zweedse politie de oplossing een stap dichterbij kunnen brengen. Hoe? Door in Vedasjön, een meer ten zuiden van Stockholm, een zoekactie te houden. Het zou immers goed kunnen dat op de bodem van dat meer het moordwapen ligt.

Olof Palme werd op 28 februari 1986 vermoord in Stockholm. De toenmalige premier van Zweden was samen met zijn vrouw Lisbeth op weg naar huis na een bioscoopbezoekje. Een man die het tweetal opwachtte op een straathoek schoot Palme in de rug. De dader is nooit gepakt. Dat kwam door slecht politieonderzoek, maar ook doordat de moordenaar vrijwel geen sporen achterliet.

Mijn boek 10 Redenen waarom Zweden de moord op Olof Palme niet oplost gaat hier uitgebreid op in. Daarin sta ik lang stil bij Christer Andersson, een eenzaat die vanaf het midden van de jaren negentig voor veel politiemensen gold als hoofdverdachte. Dat bleef lang streng geheim. Pas in februari 2016, dertig jaar na de moord, maakte de Zweedse politie haar belangstelling voor Andersson officieel wereldkundig. De man zelf is niet meer te grijpen. Hij beroofde zich in 2008 van het leven.

Motief, wapen en gelegenheid

Andersson, 33 jaar oud in februari 1986, had een motief, een wapen en de gelegenheid om Palme te doden. Hij verdiende de kost door op de beurs te speculeren. Een btw-verdubbeling op aandelenhandel en een daaropvolgende beurscrash op 27 februari 1986, de dag voor de moord, kostten hem veel geld. ‘s Mans financiële situatie verslechterde zo sterk dat hij een half jaar na Palmes dood zijn dure appartement in de Stockholmse binnenstad verruilde voor een gratis verblijf in het zomerhuisje van zijn ouders. Intimi gaven aan dat Andersson sowieso een hekel had aan Palme, die als regeringshoofd verantwoordelijk was voor de btw-stijging. (meer…)

Moordwapen Palme nog spoorloos

Even was er hoop, nu is er de teleurstelling. De revolver die criminoloog en schrijver Leif GW Persson vorige maand van een anonieme tipgever kreeg, blijkt niet het wapen te zijn waarmee Olof Palme werd vermoord.

Persson kreeg in de zomer van 2013 een kogel toegestuurd, vergezeld van een anonieme brief. Uit ballistisch onderzoek, dat twee jaar op zich liet wachten, bleek dat de kogel slijtsporen vertoonde die enigszins vergelijkbaar waren met die op de kogel die dertig jaar geleden de Zweedse premier Olof Palme fataal werd. Zulke slijtsporen ontstaan als een kogel door de revolverloop gaat.

Volgens Persson was het niet uitgesloten dat de hem toegestuurde kogel met het moordwapen was afgevuurd. Dat was, zacht gezegd, sensationeel nieuws, want het wapen was nooit gevonden. Het ging bij de toegestuurde kogel echter niet om een Winchester Western-patroon van het type dat de dader gebruikte, maar om een van iets zachter materiaal. Voor een goed vergelijk was een proef met een Winchester Western nodig. (meer…)

De moord op Olof Palme: het jaaroverzicht

Wat gebeurde er dit jaar in het onderzoek naar de moord op Olof Palme? Op 28 februari is het dertig jaar geleden dat de Zweedse premier werd vermoord. Door wie? Officieel hebben we daar geen antwoord op.

Het politieonderzoek is nooit stilgelegd. Nog elk jaar krijgt de Palmegroep, zoals het rechercheteam wordt genoemd, tientallen tips. De meeste tips blijken waardeloos, andere leiden tot nieuwe verhoren en enig speurwerk. Ook de media dragen hun steentje bij, met soms sensationele verhalen die niet zelden de plank misslaan. Hieronder een overzicht van de meest opmerkelijke gebeurtenissen in 2015.

Dode verdachte bekent vanuit zijn graf

Sveavägen-Tunnelgatan

De moordplek anno 2015, schuin links onder de letter T. Foto: Marc Pennartz

In 1989 werd de verslaafde draaideurcrimineel Christer Pettersson veroordeeld voor de moord, vooral omdat de weduwe van de premier, Lisbeth Palme, hem zou hebben herkend. Drie maanden later werd hij in hoger beroep vrijgesproken. De bewijsvoering was te dun, oordeelde de rechtbank. Pettersson maakte vervolgens een beroep van zijn status als vrijgesproken Palme-moordenaar en ging geld vragen voor interviews en tv-optredens.

Gert Fylking, een bekende mediapersoonlijkheid in Zweden, probeerde Pettersson jarenlang te verleiden tot bekentenissen. Pettersson wilde best zo’n bekentenis geven als de kas klopte. Meestal trok hij ze daarna weer in. Pettersson overleed in 2004, maar Fylking gaf nooit op. Ter gelegenheid van de 29e verjaardag van de moord vertelde hij aan de krant Expressen dat Pettersson de moord kort voor zijn dood had toegegeven tijdens een dinertje in een chique restaurant. Zweden trok de schouders op en leefde verder.

“Collega stuurde mysterieuze brief over walkietalkies”

Na de moord gonsde het van geruchten over mysterieuze mannen met walkietalkies die zich kort voor en na de moord in de Stockholmse binnenstad hadden bewogen. De eerste tip hierover kwam van een anonieme briefschrijver. Die werd de Skelleftehamnsman genoemd, omdat hij de brief verstuurde uit het plaatsje Skelleftehamn. Hij nam later nog enkele malen contact op met de speurders. De politie heeft nooit kunnen achterhalen wie hij was.

(meer…)

10 Feiten over de Moord op Olof Palme

Moordplaats Olof Palme

De plaats van de moord, daags na de moord. Foto: Rijkspolitie Zweden

Olof Palme werd op 28 februari 1986 om 23.21 uur in Stockholm vermoord. Er is sindsdien enorm veel gezegd en geschreven over de “misdaad van de eeuw”. Maar wat weten we eigenlijk zeker over de moord op Palme? Bitter weinig. Hier zijn tien feiten.

1. Olof Palme had die avond geen lijfwacht.

De Zweedse premier was gesteld op privacy. Hij had wel lijfwachten, maar in zijn vrije tijd wilde hij kunnen leven als een normale Zweed. Dus ging hij weleens zonder bodyguard uit eten met zijn vrouw, trok hij er ‘s winters op uit om zonder lijfwacht te gaan skiën en was hij ook vrijdagavond 28 februari 1986 onbeschermd. Hij had zijn lijfwachten ‘s ochtends vrijaf gegeven. Hij wandelde na zijn werk alleen naar huis, wat hij vaker deed, en besprak tijdens het avondeten met zijn vrouw wat ze die avond zouden gaan doen. Het werd een uitstapje naar de bioscoop Grand, waar ook zoon Mårten en zijn vriendin heen zouden gaan. Volgens de drie zonen van Palme zou de premier daarna toch de geheime dienst hebben gebeld om alsnog een lijfwacht te regelen, maar toen hij daar geen gehoor kreeg, besloten de Palmes onbewaakt naar de film te gaan.

2. Bij de Grand-bioscoop werd een man opgemerkt die zich verdacht gedroeg.

Zowel voor als na de voorstelling van de film Bröderna Mozart, die de Palmes bezochten, werd bij de Grand-bioscoop een man opgemerkt die zich raar gedroeg. Hij drentelde zenuwachtig op en neer, leek het gezelschap waarin Palme zich bevond in de gaten te houden, en keek voor het eind van de film regelmatig in de lege foyer van de bioscoop. Er zijn zeker tien getuigen die naar alle waarschijnlijkheid dezelfde figuur beschrijven. Hij zou circa 35 tot 40 jaar zijn geweest, zo’n 1 meter 80, viel op door zijn “starende blik” en was gekleed in een lang donker jack of jas. Mogelijk heeft ook Mårten Palme hem na de film buiten bij de bioscoop gezien, op slechts enkele meters van zijn vader. Deze nooit geïdentificeerde man wordt in de Palme-literatuur de “Grandman” genoemd. (meer…)