De Moord op Olof Palme

Tag Archief: Nieuws

“Oplossing” moordzaak-Palme: anticlimax en schandaal in een

Een anticlimax, een lachnummer, een bedroevende vertoning, een schandaal… Je kan veel zeggen over de persconferentie van hoofdaanklager Krister Petersson over de moord op Olof Palme, maar niets positiefs. Er is een man aangewezen als moordverdachte, enkel op basis van een persoonlijke interpretatie van 34 jaar oude getuigenverklaringen en een vaag signalement. Omdat Stig Engström sinds 2000 dood is, kan hij echter niet worden aangehouden. En dus gooit Petersson het bijltje erbij neer. Waarbij de hoofdaanklager ook nog eens meerdere getuigen negeerde wier verklaringen Stig Engström in een rechtbank vrij konden pleiten. En ondanks dat tal van vragen onbeantwoord blijven.

Pagina uit het politiedossier met foto’s van Engström.

Stig Engström, eerder op deze site opgevoerd als de Skandiaman, was ten tijde van de moord 52 jaar en werkte bij verzekeringsfirma Skandia. Palme werd op 28 februari 1986 doodgeschoten haast voor de deur van het kantoorgebouw van Skandia.

Engström werkte die avond over. Een dag later meldde hij zich bij de politie als getuige. Hij kwam kort na het verlaten van zijn kantoor aan op de moordplaats, zei Engström, en had geholpen om de stervende Palme in een andere houding te leggen. Ook zou hij de aandacht van de politie hebben proberen te trekken toen die arriveerde, en was hij achter agenten aangerend om ze te vertellen dat de dader een blauwe jack droeg.

Engström beweerde tegenover de politie te vrezen dat hij voor de dader werd aangezien, want hij beantwoordde zelf aan een van de (andere) signalementen die in de media circuleerden. Later zou Engström actief kranten en televisie opzoeken om zijn getuigenis te herhalen, waarbij hij klaagde over gebrek aan aandacht van de zijde van de politie.

Was Engström wel een getuige?

Het probleem is dat Engströms hulp bij de reanimatie door andere getuigen niet werd bevestigd. Ook politiemensen die er die nacht bij waren konden zich hem niet herinneren, zei aanklager Petersson. Dat heeft ook vroeger al heel wat wenkbrauwen doen fronsen. Dat Engström in de buurt was op het moment van de moord, was zeker. Dat bleek uit de stempelklok van Skandia. Maar als hij geen getuige was, was hij dan misschien de dader? Hij voldeed in elk geval aan een van de signalementen.

Eigenlijk is dat zowat alles waarop hoofdaanklager Petersson zich baseert. Ja, u leest het goed. Dat is zowat alles: twijfel over het waarheidsgehalte van Engströms verklaringen en een passend signalement. Overigens werden al in 1986 vraagtekens gezet bij Engström, maar destijds oordeelden de speurders dat verder onderzoek niet nodig was. In hun ogen was Engström een fantast. Iets waar Petersson tijdens de persbijeenkomst geen goede woorden voor had. (meer…)

Oplossing dank zij de dood van de weduwe Palme?

Zweden wacht op de oplossing van de moordzaak-Palme. Al 34 jaar. Voor 1 juli 2020 moet het zover zijn. Dan komt de openbare aanklager, Krister Petersson, met de oplossing, heeft hij beloofd. Waarschijnlijk kon hij daarmee al eerder komen. Maar er was een hindernis: de kroongetuige. Die moest eerst sterven.

Lisbeth en Olof Palme komen terug van de winkel. Foto: Bo Schreiber/Scanpix

Lisbeth Palme, de vrouw van premier Olof Palme, was erbij toen haar man op 28 februari 1986 werd doodgeschoten. Zelf liep ze een schampschot op. Bijna drie jaar na de moord herkende ze de dader in de licht ontvlambare vechtersbaas Christer Pettersson (niet te verwarren met aanklager Petersson). Die werd in 1989 veroordeeld, maar in hoger beroep vrijgesproken. Want concreet bewijs, buiten de identificatie, ontbrak. Achteraf bleek het hele onderzoek tegen Pettersson een knoeiboel te zijn geweest.

Lisbeth Palme veranderde echter nooit van mening. En dát was een serieus probleem voor justitie. De speurders moesten een andere verdachte vinden. Maar hoe konden ze iemand veroordeeld krijgen als Lisbeth Palme bleef volhouden dat Christer Pettersson op haar man had geschoten? Zij was de kroongetuige. En zij had de dader in de ogen gekeken, zei ze. Niemand anders.

Getuige dood: moordzaak opgelost

Meestal heeft justitie een kroongetuige nodig om een misdrijf op te lossen. Maar bij de moord op Olof Palme moest ze eerst wachten op de dood van de kroongetuige. Lisbeth Palme overleed, 87 jaar oud, op 18 oktober 2018. Dat heeft alles veranderd, suggereerde criminoloog Leif GW Persson afgelopen zondag op de Zweedse tv-zender TV4.

“Het was een probleem geweest als de kroongetuige nog had geleefd en men haar een andere dader dan Christer Pettersson had gepresenteerd”, zei Persson. “Had zij dan gezegd: nee, dat was niet hij, het was Christer Pettersson die Olof neerschoot, dan was dat problematisch geweest. Nu is dat uit de weg, want Lisbeth is dood.” (meer…)

DNA-onderzoek in moordzaak Palme

Het politieteam dat de moord op Olof Palme onderzoekt, heeft in maart enkele DNA-stalen voor analyse doorgestuurd naar het Zweeds forensisch laboratorium. Dat heeft de chef van de afdeling forensische genetica gemeld aan de krant Aftonbladet. Een maand eerder maakt openbaar aanklager Krister Petersson bekend voor 1 juli van dit jaar met een antwoord te komen op de vraag wie in 1986 Palme doodschoot.

Van wie de DNA-stalen afkomstig zijn, is vooralsnog geheim. Aftonbladet en een andere krant, Expressen, menen echter te weten dat het om DNA gaat van familieleden van Stig Engström. Deze zogenoemde Skandiaman meldde zich daags na afloop van de moord als getuige. Volgens sommige Zweedse journalisten geldt hij als de voornaamste verdachte van de moord. Anderen zijn daarvan minder overtuigd. Engström overleed in 2000.

DNA-sporen van getuige… of dader?

Intussen dook deze foto op die vermoedelijk verdachte Christer Andersson toont op 14-jarige leeftijd.

Als de speurders DNA-onderzoek doen, hebben ze iets om te vergelijken. Er is dus DNA beschikbaar van een getuige of zelfs de dader, iets wat tot dusver niet bekend was. In 1986 was DNA-onderzoek nog niet mogelijk. Wellicht zijn er met moderne technieken alsnog DNA-sporen gevonden op de kledij van Olof Palme. De dader zou Palme bij de schouder hebben vastgepakt. Ook kan het zijn dat het moordwapen is opgedoken, en dat daar DNA op zit, misschien van de schutter.

Mocht er inderdaad DNA van familie van Engström zijn opgevraagd, dan wil dit niet automatisch zeggen dat de Skandiaman de hoofdverdachte is. Engström beweerde destijds te hebben geholpen bij reanimatiepogingen van Palme. Als zijn DNA op de kleding van Palme zit, kan dit dus ook betekenen dat hij hierover altijd de waarheid heeft gesproken, iets wat in de media de laatste jaren sterk werd betwijfeld.

(meer…)

Moordwapen Palme gevonden?

In Zweden stijgt de spanning. Wie is de moordenaar van Olof Palme? Op die vraag komt nog voor de zomer een antwoord. Dat beloofde openbaar aanklager Krister Petersson kort voor de 34e verjaardag van de moord. Rechercheur Hans Melander bevestigde die uitspraak enkele dagen later. Na zo veel jaar een dader ontmaskeren is niet simpel. Daarvoor is er technisch bewijs nodig. Het lijkt erop dat de speurders het moordwapen hebben gevonden.

Door de jaren heen heeft de Palmegroep van de Zweedse politie honderden revolvers onderzocht. Als bleek dat die niet het moordwapen waren, keerden ze terug naar de eigenaar. Dat zou niet zijn gebeurd met twee wapens die in 2017 in handen kwamen van de politie. In beide gevallen gaat het, naar verluidt, om Smith & Wesson .357’s.

Uit een wapenverzameling?

Smith & Wesson .357 Magnum

Smith & Wesson .357 Magnum. Foto: Motohide Miwa

Journalisten in Zweden gaan ervan uit dat die twee revolvers in 1986 in bezit waren van een wapenverzamelaar. Deze intussen gestorven man was een kennis van Stig Engström, een grafisch ontwerper die in Zweden de Skandiaman wordt genoemd. Engström werkte vlakbij de plek van de moord in Stockholm. Hij meldde zich daags na het fatale schot op 28 februari 1986 als getuige. In de Zweedse media wordt hij echter nu als meest waarschijnlijke moordenaar opgevoerd.

Of de wapens uit die verzameling van die vriend komen wordt door de politie niet bevestigd. De Palmegroep houdt de lippen stijf op elkaar.

De krant Aftonbladet maakt nog melding van een andere revolver. Die zou in de zomer van 2019 zijn gevonden op een zolder in Spånga, een voorstad van Stockholm. Het is een onbevestigd gerucht. Wel is het zeker dat scholieren in Spånga in 2018 een vuurwapen vonden in een bosje bij hun school. Deelnemers aan een populair internetforum over de moord op Palme noemen dan weer een perceel aan de Kyrkväg in die plaats. Daar stond een huis dat vorig jaar werd afgebroken. Enkele jaren eerder zou daar al naar een wapen zijn gezocht.

“Al twee jaar niets gehoord”

Toch gaan velen ervan uit dat een van de twee wapens die in 2017 opdoken, het moordwapen is. Niet lang nadat ze waren onderzocht toonde aanklager Petersson zich al heel nadrukkelijk optimistisch. Over het resultaat van dat onderzoek zweeg hij in alle talen, maar de timing van zijn optimisme was opmerkelijk. In dezelfde periode pakte het tijdschrift Filter groot uit met verdenkingen tegen de Skandiaman. Dus werd het optimisme meteen gelinkt aan Engström en de verzamelaar.

Maar is dat wel geloofwaardig dat het om wapens van die verzamelaar gaat? Na de dood van de verzamelaar werd de collectie door diens dochter via een veilinghuis verkocht. Als de wapens die de Palmegroep in 2017/2018 onderzocht uit de collectie komen én aan de moord op Palme gelinkt zijn, is het wel merkwaardig dat de dochter al twee jaar niets meer van de speurders heeft gehoord. De dochter zegt dat ze de Palmegroep foto’s heeft laten zien van de verzameling van haar vader, maar zou daarna geen contact meer met ze hebben gehad. (meer…)

“Moord op Olof Palme opgelost”

Openbaar aanklager Petersson op SVT, 18/2/2020.

Groot nieuws aan de vooravond van de 34e verjaardag van de moord op Olof Palme. Openbaar aanklager Krister Petersson maakte op de Zweedse televisiezender SVT bekend dat er dit voorjaar een besluit wordt genomen: ofwel komt er een proces, ofwel wordt het onderzoek naar de moord na 34 jaar stopgezet.

Het wordt het laatste, volgens de krant Aftonbladet die zich op een eigen bron beroept. De reden: de dader is dood. Eén conclusie kan je wel trekken: volgens de onderzoeksleider is de moord opgelost.

In Zweden wordt druk gespeculeerd over wat Peterssons woorden betekenen. Er is niemand aangehouden. Een mogelijk proces aankondigen lijkt dan het domste wat je kan doen. De dader zou zich immers snel uit de voeten maken. Dus is stopzetting het meest waarschijnlijk. En dat doe je alleen als je er zeker van bent dat er nooit meer een proces kan komen, zoals in het geval van een dode dader. Waarom kondigt Petersson dat dan niet meteen aan? Waarschijnlijk verwacht hij uitsluitsel over het definitieve bewijs. En dan gaat het vrijwel zeker om technisch bewijs.

Dat Petersson gelooft in een oplossing en aan een intussen overleden verdachte denkt, is niet nieuw. Hij sprak daarover al in 2018. Maar nu geeft hij zichzelf een deadline, en dat is nooit eerder gebeurd. De man heeft in Zweden een zeer gedegen reputatie. Hij was een van de leidinggevenden in het onderzoek naar de moord op minister Anna Lindh in 2003 en ook bij de terreuraanslag in Stockholm in 2017.

Wie is de moordenaar van Olof Palme?

Hamvraag is: wie zou die dode dader dan wel zijn? Bijna-naamgenoot Christer Pettersson? Die werd in 1989 veroordeeld voor de moord, in hoger beroep vrijgesproken en overleed in 2004. De onderzoeksleider heeft meerdere malen gezegd niet in diens schuld te geloven.

De krant Expressen zet in op Stig Engström alias de Skandiaman. Dat was iemand die beweerde ooggetuige te zijn en zich nadien nogal opdrong bij zowel pers als politie. Over zijn gedrag zijn veel vragen. Ook hij leeft niet meer. Toch is er alle reden om hem als getuige te zien. Want hoe kan hij anders twintig minuten na de moord aan collega’s details hebben verteld die alleen iemand kan weten die bij de stervende Palme en diens in paniek zijnde vrouw heeft gestaan? Details die de dader niet kan hebben opgemerkt, aangezien die meteen gevlucht was.

Tungelsta Christer Andersson

In dit zomerhuis woonde Christer Andersson.

Nog iemand dan? Zeker. De laatste dode verdachte op het lijstje dan maar: Christer Andersson. De man die ik in mijn boek als de meest waarschijnlijke dader presenteerde. De vooraanstaande Zweedse profiler Ulf Åsgård en oud-rechercheur Lennart Gustafsson, die dertig jaar aan het dossier werkte, hebben hem (en verder niemand) op de shortlist. Zijn naam werd in 2012 bekendgemaakt door de Deense auteur Paul Smith. Ik wist recentelijk nog te onthullen hoe de man zichzelf onvindbaar maakte na de moord.

De vroegere beursspeculant Andersson beroofde zich in 2008 van het leven. Doordat zijn revolver onvindbaar bleek, werd hij nooit formeel in verdenking gesteld. Is dat wapen dan toch boven water gekomen? Of is er DNA van hem teruggevonden op kleding van Palme? Heeft de recente verkoop van zijn vroegere zomerhuis er iets mee te maken?

Het wordt een spannend voorjaar.

De man in maatpak die niks bezat

Was de vermoedelijke moordenaar van Olof Palme de politie te slim af? Christer Andersson, voor veel speurders de hoofdverdachte, maakte zich na de moord onvindbaar voor de politie. Hij dook net zo lang onder tot het niet meer nodig was, en er geen bewijzen meer waren die hem direct koppelden aan de moord.

Huggarvägen

Hier in Västerhaninge stond Andersson ingeschreven. Foto: Google Maps

Het is alweer vier jaar geleden dat ik ze de vraag de eerste keer stelde. Toen kwam er geen reactie. Maar uiteindelijk kreeg ik in het najaar van 2019 toch een formele bevestiging van de vereniging van eigenaren. Christer Andersson, sinds de jaren negentig hoofdverdachte van de moord op Olof Palme, bezat géén appartement in de gebouwen aan Huggarvägen in Västerhaninge. Toch stond hij volgens het Zweedse bevolkingsregister daar ingeschreven, van 18 augustus 1987 tot 30 mei 2002. En volgens de Zweedse fiscus, die het bevolkingsregister bijhoudt, had hij in die periode jarenlang geen inkomsten. Hij bestond op papier, en toch ook weer niet. Een reconstructie. (meer…)

Toen Zweden heel even over Christer A praatte

Dat de ontspoorde beursspeculant Christer Andersson hoog op het verdachtenlijstje voor de moord op Olof Palme prijkt, zou iedere Zweed al twintig jaar kunnen weten. Het bleek uit het eindrapport van de parlementaire onderzoekscommissie dat in 1999 verscheen. Maar de pers gaf en geeft liever ruchtbaarheid aan spectaculaire, maar ongeloofwaardige complottheorieën. Waarom eigenlijk?

Een uitzending van Efterlyst, de Zweedse tegenhanger van Opsporing Verzocht en Faroek, was de uitzondering die de regel bevestigde. Op 25 februari 2011, een kwart eeuw na de moord op Olof Palme, pakte het programma uit met het “onbekende spoor” dat leidde naar een man die “volgens enkele van de beste rechercheurs van Zweden” de echte moordenaar zou kunnen zijn. In Efterlyst wordt hij C genoemd.

Uitzending met Nederlandse ondertitels

Het was inderdaad een nogal onbekend spoor op dat moment. In 1999 had alleen de krant Aftonbladet heel even serieus aandacht aan Andersson besteed. Tot vandaag is hij echter de enige verdachte van wie we zeker weten dat hij de gelegenheid had, het juiste wapen en een motief bezat.

Ik heb de uitzending van Efterlyst ondertiteld, zie hieronder. Naast presentator Hasse Aro komen de toenmalige onderzoeksleider Stig Edqvist en de vroegere rechercheur Tommy Lindström aan het woord. Hoewel er veel meer is dat Andersson verdacht maakt dan de uitzending aangeeft, maakt Efterlyst al aardig duidelijk dat “C” een serieus te nemen kandidaat-moordenaar is. En dat complotten in dit geval vergezocht zijn.

Het buikgevoel van GW

Efterlyst was een programma van de commerciële televisie. Voordat Lindström eraan ging meewerken, speelde Leif GW Persson de rol van “expert” in deze show. Met zijn eeuwig vermoeide spreekstijl, houthakkershemden en algemeen slodderige voorkomen is Persson een fenomeen in Zweden: criminoloog, thrillerschrijver, maar vooral een mediafiguur dat nooit te beroerd is om ergens zijn mening over te verkondigen, ondertussen wat snus (Zweeds tabaksproduct) onder zijn bovenlip stekend. (meer…)

Palme-moordverdachte bezat de juiste munitie

Kranten suggereren wereldwijd dat Stieg Larsson de moord op Olof Palme vanuit zijn graf heeft opgelost, en dat de dader banden had met Zuid-Afrika en extreemrechts. Maar ondertussen duikt er een tot dusver onbekend element op dat opnieuw wijst richting Christer Andersson. De vroegere beursspeculant bleek precies dat type munitie te bezitten dat de moordenaar van Palme gebruikte.

Stieg Larsson, schrijver van de Millennium-thrillerreeks, vermoedde eind jaren tachtig dat de moord op Palme het werk was van Zuid-Afrika. De Zweedse auteur Jan Stocklassa borduurt voort op die oude theorie in het boek Stieg Larssons Erfenis dat najaar 2018 verscheen. Zoals ik in deze uitvoerige recensie uiteenzette, is noch het boek, noch de hypothese geloofwaardig. De media sprongen er wel op als gekken. Ongetwijfeld vanwege de Stieg Larsson-link. Die naam staat immers borg voor hoge oplagecijfers en werd door Stocklassa handig gebruikt c.q. misbruikt. En omdat de meeste journalisten de details rond de moord op de Zweedse premier nauwelijks kennen, slikken ze alles als het verhaal maar lekker klinkt.

Rechercheur met 32 jaar ervaring

Krant van 3 maart 1986. De dader gebruikte een dergelijke revolver en munitie.

Vergeet Jan Stocklassa. Veel interessanter is wat politieman Lennart Gustafsson onlangs vertelde in een podcast van de Zweedse journalist Hasse Aro. Gustafsson is de enige rechercheur die 32 jaar lang onafgebroken aan het moordonderzoek werkte, tot onlangs aan zijn pensioen. Haast niemand kent het dossier zo goed als hij.

Voor hem is Christer Andersson de meest waarschijnlijke dader. Die mening deelt hij met de gerespecteerde profiler Ulf Åsgård en de Amerikaanse kenner van politieke moorden, James W. Clarke. Christer Andersson was een beursspeculant en wedstrijdschutter die in de jaren negentig in beeld kwam van de politie en sindsdien, grotendeels buiten het zicht van de media, als hoofdverdachte geldt. De man pleegde in 2008 zelfmoord. In mijn boek over de moord op Olof Palme ga ik uitgebreid in op Andersson.

Andersson wekte de belangstelling omdat hij een Smith & Wesson-revolver bezat van hetzelfde type als de moordenaar hanteerde. Na de moord werden alle legale exemplaren van dat type revolver in de regio Stockholm gecontroleerd. Behalve een: de .357 Magnum van Andersson. Toen de man daar, acht jaar na de moord, over werd ondervraagd, beweerde hij de revolver illegaal te hebben verkocht aan een drugshandelaar. De politie vond die verklaring niet geloofwaardig. (meer…)

Nee, het was niet de Skandiaman

De moord op Olof Palme is in Zweden verworden tot een vervolgverhaal dat kranten en boeken verkoopt. En in vervolgverhalen spelen feiten geen rol. Neem nu de bewering dat Stig Engström alias de Skandiaman de dader was. De Zweedse pers lijkt er zowat van overtuigd. Recentelijk haalden journalisten zelfs Mårten Palme, zoon van, en getuige Lars Jeppsson van stal om de intussen overleden Engström tot dader te bombarderen.

Een boek over de zogenaamde nieuwe hoofdverdachte verkoopt intussen als zoete broodjes. Maar helaas, de verdenkingen ruiken nog steeds als gebakken lucht.

Een getuige met fantasie

Moordplaats Olof Palme

Engström werkte in het gebouw waar de bloemen voor liggen. Foto: Rijkspolitie Zweden

Stig Engström werkte als reclameman bij verzekeraar Skandia. Premier Olof Palme werd op 28 februari 1986 haast voor de deur van dat bedrijf doodgeschoten. Engström, die op deze avond overwerkte, wierp zich nadien op als getuige in de media. HIj liet zich maar wat graag interviewen. Engström zou als een van de eersten bij Olof en zijn vrouw Lisbeth zijn geweest. Maar zijn getuigenissen, die allengs fantastischer gingen klinken, kwamen nauwelijks overeen met andere waarnemingen, terwijl hijzelf vagelijk leek op de dader.

Journalist Thomas Pettersson van het Zweedse blad Filter groef diep in het leven van Engström. Hij concludeerde dat de Skandiaman zelf de trekker had overgehaald. Daarmee was Pettersson niet de eerste trouwens. Eerder was er Lars Larsson die hierover een boek schreef. Maar zoals ik in een eerdere blogpost aangaf, is de bewijsvoering van beide schrijvers pover.

(meer…)

Zweden ontmaskert alweer een moordenaar van Olof Palme

De Zweedse media geloven opnieuw de moordenaar van Olof Palme te kennen: Stig Engström, een man die tot dusver alleen als getuige van de moord te boek stond. Maar hoe serieus is het spoor? Het lijkt nog maar eens een slag in de lucht. Alleen, hoe zit het met die revolvers?

Politiefoto van Stig Engström uit 1986.

Op de avond van 28 februari 1986 was Engström, destijds 52 jaar, aan het werk in het gebouw van verzekeraar Skandia in Stockholm. Engström, van beroep illustrator en grafisch vormgever, zou de dag erna op skivakantie gaan en wilde een reclamecampagne afronden. Om 23.20 uur verliet hij zijn kantoor. Een stempelklok en een bewaker waren getuigen. Engström zei nadien dat hij zuidwaarts wandelde in de richting van het metrostation en twee knallen hoorde. Op de hoek van het gebouw en de straat Tunnelgatan lag een zwaar bloedende man op de grond, met naast hem een hysterische vrouw: premier Olof Palme en zijn echtgenote Lisbeth.

Engström zou dus een van de eerste mensen zijn geweest op de plaats van de misdaad. Het Zweedse tijdschrift Filter beweert nu dat dit niet klopt. Voor Filter was hij geen getuige, maar de moordenaar. Twee jaar geleden kwam de schrijver Lars Larsson tot dezelfde conclusie in zijn boek Nationens Fiende. Dat was een eigenbeheeruitgave van een schrijver uit de provincie en werd daarom genegeerd door de Stockholmse kranten, maar Filter geniet enig respect, dus de boodschap werd dit keer wel opgepikt. De kranten Expressen en Aftonbladet, nooit verlegen om enige sensatie, schrijven zich sindsdien een ongeluk over Engström. En hij zal niks tegenspreken; Engström beroofde zich in 2000 van het leven, niet lang nadat zijn vrouw hem had verlaten. (meer…)

Translate »